Wygraj walkę z wirusami
Wygraj walkę z wirusami

Wybrane zabiegi wykonywane na układzie moczowym, Cz. 4


NOWOTWORY PĘCHERZA I CEWKI MOCZOWEJ

Rak z nabłonka przejściowego (TCC) stanowi złośliwy nowotwór wywodzący się z komórek warstwy przejściowej nabłonka dróg moczowych, który najczęściej dotyczy pęcherza moczowego.

Mięśniakomięsak prążkowano komórkowy to wysoce złośliwy nowotwór mięśni poprzecznie prążkowanych, mogący rozwijać się z pluripotencjalnych komórek macierzystych pierwotnego grzebienia moczowo-płciowego, które stanowią pozostałość po przewodach Wolffa lub Mullera.

Nowotwory pęcherza moczowego u psów występują częściej niż nowotwory wszystkich pozostałych części układu moczowego.

TCC jest najczęstszym spośród nowotworów pęcherza moczowego psów i kotów; inne nowotwory złośliwe pęcherza moczowego to:

•    rak płasko komórkowy,
•    gruczolakorak,
•    włókniakomięsak,
•    mięśniakomięsak gładkokomórkowy,
•    nerwiakowłókniakomięsak,
•    mięśniakomięsak prążkowokomórkowy,
•    naczyniakomięsak krwionośny.

Do łagodnych nowotworów zalicza się:

•    włókniaka,
•    mięśniaka gładkokomórkowego,
•    naczyniaka krwionośnego,
•    mięśniaka prążkowanokomórkowego,
•    śluzaka,
•    nerwiakowłókniaka.

Okazjonalnie stwierdza się obecność zapalnych polipów w pęcherzu moczowym. Rzadko dochodzi do powstawania przerzutów nowotworowych z innych narządów, ale może dochodzić do przeniesienia procesu nowotworowego z gruczołu krokowego lub cewki moczowej. U psów z nowotworami pęcherza moczowego często stwierdza się także pierwotne ogniska nowotworzenia w innych narządach. W pęcherzu moczowym mogą także rozwinąć się włókniaki, łagodne nowotwory mezenchymalne. Rozpoznaje się je przypadkowo lub na podstawie objawów zbliżonych do zakażenia dróg moczowych. Czasami tworzą się uszypułowane guzy; w takich przypadkach po jednorazowym lub wielokrotnym wycięciu chirurgicznym można uzyskać całkowite wyleczenie. Pojedyncze lub mnogie brodawczaki rozwijają się niekiedy w pęcherzu moczowym starszych psów i powodują krwiomocz, jeśli dojdzie do ich owrzodzenia.

TCC to najczęściej występujący z nowotworów cewki moczowej psów; nowotwory cewki moczowej bardzo rzadko spotyka się u kotów. Do pozostałych nowotworów cewki zalicza się:

•    raka płaskokomórkowego,
•    gruczolakoraka.

Nowotwory te mogą stanowić zarówno pierwotne nowotwory cewki, jak i przedłużenie procesu nowotworowego lub gruczołu krokowego. Nowotwory złośliwe cewki moczowej często naciekają okoliczne tkanki i mogą dawać przerzuty do podlędźwiowych węzłów chłonnych oraz płuc. Wytwórcze lub ziarniniakowi zapalenie cewki moczowej moczę wywoływać u osobników żeńskich podobne objawy kliniczne, co nowotwory cewki moczowej:

•    trudności w oddawaniu moczu,
•    krwiomocz,
•    częstomocz,
•    wypływ z pochwy,
•    niedrożność układu moczowego.

Zapalenie ziarniniakowi różnicuje się z nowotworami cewki moczowej na podstawie badania cytologicznego aspiratu z cewki lub biopsji chirurgicznej. Przyczyna ziarniniakowego zapalenia cewki pozostaje nieznana. Niekiedy chore psy dobrze reagują na leczenie immunosupresyjne w połączeniu z antybiotykami.

Predyspozycje.

Nowotwory pęcherza moczowego częściej dotyczą psów niż kotów. Z reguły obserwuje się je u starszych osobników ważących ponad 10 kg; jednak mięsak groniasty, rzadki rodzaj nowotworu, może rozwijać się u młodych psów ras dużych oraz młodych kotów. Suki oraz kocury są objęte większym ryzykiem występowania raka pęcherza moczowego.

•    owczarki szetlandzkie,
•    beagle,
•    owczarki szkockie collie,
•    teriery

są predysponowane do TCC.

Średni wiek chorujących psów i kotów wynosi ok.. 10 lat. Nowotwory cewki moczowej częściej występują u starszych suk.
Badanie podmiotowe.

Większość psów z nowotworami pęcherza moczowego lub cewki moczowej trafia na badanie z powodu:

•    krwiomoczu,
•    częstomoczu,
•    parcia na mocz,
•    trudności w oddawaniu moczu.

Wśród pozostałych objawów klinicznych wymienia się:

•    nietrzymanie moczu,
•    zespół poliuria/polidypsja,
•    kulawiznę,
•    duszność.

Kulawizna może wynikać z obecności przerzutów nowotworowych w kościach lub osteopatii przerostowej. Najczęstszym objawem klinicznym u kotów jest stały lub okresowy krwiomocz. Jeśli nowotwór prowadzi do niedrożności pęcherza moczowego i / lub cewki moczowej, mogą pojawić się objawy mocznicy:

•    wymioty,
•    brak łaknienia,
•    otępienie.

TCC pęcherza moczowego u kotów w rzadkich przypadkach powoduje wypadanie prostnicy.

Badanie przedmiotowe.

Podczas badania klinicznego najczęściej stwierdza się:

•    obecność zmiany guzowatej w cewce moczowej lub tyłobrzuszu,
•    powiększenie gruczołu krokowego,
•    przepełnienie pęcherza moczowego,
•    bolesność jamy brzusznej,
•    osłabienie,
•    powiększenie węzłów chłonnych,
•    kaszel,
•    duszność,
•    kulawiznę.

Kulawizna może wynikać z osteopatii przerostowej stanowiącej zespół paranowotworowy u psów z TCC. U psów z TCC pęcherza moczowego często dochodzi do zajęcia przez proces nowotworowy także cewki moczowej i gruczołu krokowego; z tego względu oprócz delikatnego badania jamy brzusznej, należy również przeprowadzić badanie rektalne. Zmiany guzowate w cewce moczowej osobników żeńskich można wyczuć podczas badania przez prostnicę lub badania palpacyjnego pochwy. Nie stwierdza się żadnych zmian podczas badania klinicznego u prawie 1/3 psów z nowotworami pęcherza moczowego.

Rozpoznanie różnicowe.

Należy wykluczyć inne przyczyny krwiomoczu i obecności bakterii w moczu, np.:

•    kamicę moczową,
•    choroby gruczołu krokowego,
•    zapalenie pęcherza moczowego z tworzeniem polipów.

Wiele kotów z nowotworami dolnych dróg moczowych często leczy się przez wiele miesięcy pod kątem jałowego zapalenia pęcherza moczowego, stosując antybiotyki, środki zakwaszające mocz i odpowiednią dietę. Należy różnicować nienowotworową chorobę naciekową cewki moczowej i nowotwory cewki moczowej, wykonując badanie cytologiczne i histopatologiczne.

Zapalenie pęcherza moczowego z wytworzeniem polipów należy do rzadkich chorób psów, charakteryzuje się:

•    powstawaniem stanu zapalnego,
•    rozrostem nabłonka,
•    wytworzeniem polipowatego tworu lub tworów nienoszących znamion nowotworzenia.

Zmiany te należy różnicować ze zmianami nowotworowymi. W niektórych przypadkach polipowatego zapalenia pęcherza moczowego nie obserwuje się zmian litych, dochodzi natomiast do rozsianego zgrubienia ściany pęcherza moczowego. Większość przypadków choroby dotyczy osobników żeńskich i objawia się krwiomoczem lub nawracającymi zakażeniami dróg moczowych.

Często izoluje się w moczu Proteus sp, E. coli, Staphylococcus, Enterococcus. Większość zmian lokalizuje się w przednio-brzusznej części pęcherza moczowego, rzadziej w szyi.

Powikłania.

Do najczęstszych powikłań po zabiegach w obrębie pęcherza moczowego i cewki moczowej należy przeciekanie moczu lub niedrożność. Po zabiegu zespolenia moczowodowo-okrężniczego może rozwijać się:

•    odmiedniczkowe zapalenie nerek,
•    niewydolność nerek,
•    zaburzenia neurologiczne,
•    zaburzenia elektrolitowe,
•    kwasica metaboliczna,
•    biegunka.

Po założeniu rurki cystostomijnej często dochodzi do zakażeń dróg moczowych.

Rokowanie

Rokowanie jest ostrożne z uwagi na złośliwy charakter większości nowotworów dolnych dróg moczowych. Mediana czasu przeżycia w opisywanych prospektywnych badaniach klinicznych nigdy nie przekroczyła 1 roku, niezależnie od rodzaju prowadzonego leczenia. Rokowanie po agresywnym leczeniu nowotworów cewki moczowej może być nieco korzystniejsze niż przy nowotworach pęcherza moczowego. Chemioterapia u psów z nowotworami pęcherza moczowego pozwala niekiedy na uzyskanie dłuższego czasu przeżycia niż po postępowaniu chirurgicznym.


Bibliografia:
„Chirurgia małych zwierząt” Fossum
„Anatomia zwierząt” Krysiak, Świeżyński
„Nefrologia i urologia psów i kotów” Maurey, Dufayet




Zgodnie z ustawą z 4 lutego 1994 o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. 94 Nr 24 poz. 83, sprost.: Dz. U. 94 Nr 43 poz. 170) oraz zmianami z dnia 9.05.2007 r. (Dz. U. Nr 99, poz. 662) za naruszenie praw własności poprzez kopiowanie, powielanie i rozpowszechnianie przedstawionych na stronach Veterynaria.pl, Vetforum.pl, Sklep.Veterynaria.pl treści bez zgody właściciela grozi grzywna oraz kara pozbawienia wolności od 6 m-cy do lat 5 (art. 115.1).