Reklama
Szampon dla psów i kotów z naturalnymi odżywkami Pearl Cosmetics

Czy ptak może mieć białaczkę? Czyli podstawy Avian leukosis.

Białaczki ptasie stanowią grupę zakaźnych chorób nowotworowych powodowanych przez retrowirusy ptasie. Spośród wielu form białaczek ptaków najpowszechniej występująca w komercyjnych stadach kur jest białaczka limfoidalna.

W ostatnich latach dominującą zwłaszcza w stadach reprodukcyjnych mięsnych, stała się białaczka mieloidalna. Białaczka limfoidalną cechują zmiany wytwórcze powodowane przez komórki burso-zależne w wątrobie, śledzionie i innych narządach wewnętrznych. 

Z kolei w przebiegu białaczki mieloidalnej dochodzi do rozrostów nowotworowych z udziałem głównie niedojrzałych komórek mielocytarnych szpiku kostnego na kościach i w różnych narządach wewnętrznych:
•    wątroba,
•    śledziona,
•    nerki,
a także w mięśniach.

Epizootiologia i patogeneza.

Wirusy białaczek ptasich w warunkach naturalnych występują przede wszystkim u kur, rzadziej bażantów, przepiórek, perlic.
U indyków doświadczalnie wywołano osteopetrozę oraz białaczkę mieloidalną. 

W naturalnych warunkach egzogenne wirusy AL. Rozprzestrzeniają się w dwojaki sposób:
1)    drogą pionową – z pokolenia na pokolenie,
2)    poziomą - z ptaka na ptaka.

Przenoszenie pionowe z kury na potomstwo poprzez zakażone wirusem jajo jest w epizootiologii białaczek najważniejsze. Wirus AL. Replikuje się intensywnie w części głównej jajowodu, skąd przedostaje się do albuminy jaja, a następnie wnika do zarodka podczas inkubacji. Zakażone koguty nie przenoszą zakażenia na potomstwo, nawet jeśli ich nasienie zawiera wirus, natomiast mogą one zakażać kury drogą płciową.

U wyklutych z zakażonych jaj piskląt wytwarza się stan tolerancji immunologicznej, nie wytwarzają one swoistych przeciwciał neutralizujących i przez całe życie pozostają nosicielami i siewcami wirusa. Takie ptaki wydzielają wirus:
•    ze śliną,
•    wydzieliną przewodów nosowych,
•     z kałem,
•    a po osiągnięciu dojrzałości płciowej przekazują go również poprzez jajo na potomstwo.

Wśród ptaków wiremicznych rozwój zmian nowotworowych i śmiertelność są najczęstsze.
Do zakażenia poziomego dochodzi przede wszystkim przez kontakt bezpośredni ptaków wrażliwych z osobnikami zakażonymi kongenitalnie. Najczęściej ma to miejsce podczas lęgu i w pierwszych dniach życia. Do zakażenia może dojść również podczas:
•    seksowania,
•    sztucznej inseminacji,
•    zabiegów iniekcyjnych,  zwłaszcza szczepień.

Endogenne wirusy białaczek przenoszone są zasadniczo drogą genetyczną przez komórki rozrodcze żeńskie i męskie zgodnie z mendlowkimi prawami dziedziczenia. W przypadku ekspresji wirionów zakaźnych, wirusy podgrupy E mogą rozprzestrzeniać się podobnie jak wirusy egzogenne pionowo i poziomo.

Objawy kliniczne.

Występujące przy chorobach białaczkowych objawy kliniczne w większości są niespecyficzne. Należą do nich:
•    brak apetytu,
•     osowienie,
•    osłabienie,
•     biegunka,
•    osowienie,
•    odwodnienie,
•    wychudzenie.

Przy białaczce limfoidalnej u chorych ptaków zwraca uwagę blady, zmarszczony, czasami zasiniały grzebień. Powłoki brzuszne mogą być napięte i powiększone, co jest związane ze znacznym przerostem wątroby. Ptaki często przybierają postawę „pingwina” szczególnie przy nagromadzeniu się płynu w jamie brzusznej.

 Przy przebiegu leukemicznym krew jest wodnista, blada, nie krzepnąca. W rozmazach krwi stwierdza się zmniejszoną liczbę krwinek czerwonych i obecność limfoblastów. Po wystąpieniu objawów klinicznych przebieg choroby jest dość gwałtowny i ptaki padają najczęściej w ciągu kilku tygodni, najczęściej wskutek pęknięcia powiększonych narządów i skrwawienia do jamy ciała. 

Przy białaczce mieloidalnej, która występuje przede wszystkim u dorosłych kur hodowlanych typu mięsnego i sporadycznie u brojlerów, dodatkowo można spotkać zniekształcenie na głowie, piersi i nogach spowodowane rozrostem nowotworowym w układzie kostnym. 

Zmiany anatomo- i histopatologiczne.

Białaczka limfoidalna.
Nowotworowe zmiany dotyczą przede wszystkim narządów wewnętrznych i mogą mieć charakter rozlanych nacieków i / lub guzkowatych ognisk. Zmiany widoczne są przede wszystkim w wątrobie, śledzionie, bursie Fabrycjusza, ale mogą wystąpić też w:
•    nerkach,
•    płucach,
•     sercu,
•    gonadach,
•    szpiku kostnym,
•     krezce. 

W największym stopniu powiększona jest wątroba, która niekiedy wypełnia całą jamę brzuszną oraz śledziona i nerki. Patognomoniczne są guzy w bursie Fabrycjusza, co pomaga na odróżnienie od choroby Mareka. 

Białaczka mieloidalna.
W naturalnych przypadkach białaczki indukowanej przez wirusy AL.-J obok nowotworowego powiększenia wątroby i śledziony, a także nerek, grasicy, gonad, obecne są gumowate ogniska wykazujące związek z układem kostnym. Szczególnie często spotyka się zmiany mielocytomatozy na wewnętrznej stronie mostka, żeber i kręgosłupa. Niekiedy infiltrację mielocytarną stwierdza się w mięśniach szkieletowych i tchawicy. 

Diagnostyka.

Rozpoznanie na podstawie objawów klinicznych i zmian anatomopatologicznych białaczek ptasich i odróżnienie ich od innych chorób nowotworowych jest trudna i dlatego należy przeprowadzać badania laboratoryjne. Diagnostyka laboratoryjna opiera się o metody:
•    histopatologiczne,
•    wirusologiczne,
•     serologiczne. 

Badania histopatologiczne są ciągle przydatne w diagnostyce AL, gdyż pozwalają określić typ zmian nowotworowych. Do badań należy dostarczyć żywe, chore ptaki lub lepiej pobrane od kilku świeżo padłych wycinki zmienionych nowotworowo tkanek umieszczone w utrwalaczu. 

Najbardziej przydatnym materiałem są:
•    wątroba,
•     śledziona,
•     bursa Fabrycjusza,
•    grasica,
•     szpik kostny,
•     nerwy obwodowe,
•     inne zmienione nowotworowo tkanki. 

Z metod wirusologicznych izolacja wirusów AL nie znajduje praktycznego zastosowania w rutynowej diagnostyce zakażeń retrowirusami z uwagi na ich powszechne występowanie, jak też na pracochłonność i złożoność metod, jakkolwiek winna ona być podejmowana w celach badawczych do identyfikacji i charakterystyki izolatów występujących w kraju. 

Z metod wirusologicznych do wykrywania przeciwciał dla wirusów AL w plazmie surowicy lub żółtku jaj stosowane mogą być testy: wirusowej neutralizacji (VN) i ELISA. 

Test VN znajduje większe zastosowanie w celach badawczych niż w rutynowej diagnostyce, w której obecnie powszechnie używa się komercyjne zestawy ELISA do wykrywania przeciwciał dla wirusów podgrupy A, B, J. 

Diagnostyka różnicowa.
  •    Choroba Mareka
  •    Retikuloendotelioza

Zwalczanie i zapobieganie.

Brak jest specyficznego leczenia lub szczepionek skutecznych w zwalczaniu białaczek ptasich. Najskuteczniejszym obecnie sposobem zwalczania LL i ML jest eliminacja egzogennego wirusa AL z czystych linii kur hodowlanych kierunku nieśnego i mięsnego przez centrale hodowlane poszczególnych linii prarodzicielskich, by uzyskać komercyjne prarodzicielskie i rodzicielskie potomstwo wolne od zakażeń, w połączeniu ze środkami sanitarno-higienicznymi zapobiegającymi reinfekcji lub ograniczającym rozprzestrzenianie, jeśli dojdzie do zakażenia komercyjnego stada hodowlanego. 

Profilaktyka białaczek ptasich polega na ograniczeniu rozsiewania wirusów AL przez ptaki zakażone, przenoszenie go przez jaja i na niedopuszczeniu do zakażeń ptaków szczególne młodych poprzez przestrzeganie zasad bioasekuracji w wylęgarni i na fermie.


Bibliografia:
„Choroby drobiu” – M. Mazurkiewicz